غازان خان ايلخان مغول كه 9 سال بر ايران حكومت كرد يازدهم ماه مه سال 1304 ميلادي (شوال 703) در نزديكي قزوين درگذشت و در شنب غازان در تبريز در گوري كه از پيش ساخته بود و عمارت و گنبدي بلند و مستحكم دارد مدفون شد. غازان پسر ارغون خان، با اين كه مادرش مسيحي و پدرش بودايي بود مسلمان شده و نام محمود بر خود نهاده بود. برادر او اولجايتو (محمد خدابنده) نيز با او مسلمان شده بود. غازان نخستين ايلخان مغول بود كه در سال 1292 ميلادي به اسلام گرويده بود. وي پس از نشستن برجاي پدر، رفتاري بسيار سخت با مسيحيان، بودائيان و پيروان اديان ديگر در پيش گرفته بود و چون سني بود نسبت به شيعيان هم بدرفتاري مي كرد. با وجود اين، به خاطر زر و زمين به جنگ سلطان مسلمان مصر و سوريه كه در اسلامخواهي مشهور عالم بود شتافت ولي پس از چند نبرد، سرانجام در جنگ «مرج الصفر» از مصريان شكست خورد و با دادن تلفات سنگين عقب نشيني كرد. اندوه اين شكست وي را كه به تبريز، مركز حكومتش رفته بود بيمار كرد. با وجود اين بيماري، غازان خان برنامه ديدارهاي خود از چند نقطه ازجمله ساوه و ري را انجام داد لكن در بازگشت به سوي تبريز در نزديكي قزوين درگذشت.
     در دوران سلطه ايلخانان بر ايران كه هشت دهه طول كشيد رشوه، فساد مالي و اداري، ظلم به ضعفاء، تبعيض، دسيسه، توطئه و قتل چنان دستگاه حكومت را فرا گرفته بود كه قرن ها براي اين ملت به ارث باقي مانده بود. امور دولتي و قضايي از حساب و كتاب خارج شده بود و چون ايلخانان جز سه چهارتاي آخري بر زبان فارسي مسلط نبودند ارسال عريضه و دادخواست هم سودي نداشت.در آن دوران، ندانمكاري حد و مرز نداشت. غازان خان در آغاز كار تلاش بسيار كرد تا به وضعيت سر و سامان دهد كه كوشش او به سبب عمق فساد مالي و اداري در سازمانهاي اداري (ديواني) و لشكري و قضايي، پيشرفتي نداشت و حتي بروات ايلخان هم نكول مي شد. در سال آخر، غازان خان نيز به خيل بذل و بخشش كنندگان از بيت المال پيوست و خزانه تهي شد. كار فساد مالي به جايي كشيده بود كه يك خريد كوچك دولتي را چند بار به حساب خزانه مي گذاشتند. همين دوران كوتاه، ايران را چنان به عقب برد كه ديگر نتوانست كمر راست كند و به حالت عادي بازگردد.

احمد خان دراني كه قبلا از ژنرالهاي ارتش ايران بود و پس از قتل نادر شاه در جريان كودتاي دهم ژوئن سال 1747 قوچان، به قندهار باز گشته و دعوي استقلال و پادشاهي كرده بود 14 مه 1757 (ده سال بعد) پنجاب را ضميمه قلمرو خود اعلام داشت. وي 28 ژانويه اين سال دهلي را تصرف كرده بود. احمد خان در مارس 1739 در جريان تصرف دهلي توسط نادر شاه از افسران سپاه ايران در اين جنگ بود.
    افغانها كه وارث خاور امپراتوري ايران هستند همواره داعيه بيشتر نقاط غرب رود سند را داشته اند و ....

چهاردهم ماه مه سال 1607 ميلادي 104 (و به قولي 105) انگليسي کار ساختن نخستين قرارگاه را در آمريكاي شمالي آغاز کردند و سنگ بناي ايالات متحده را گذاردند که در سال 2006 جمعيت قانوني آن به سيصد ميليوني رسيده بود (به علاوه حدود 20 ميليون نفوس غيرقانوي = ساکناني که پروانه اقامت ندارند) که از اين جمعيت، تنها حدود يک ميليون نفرشان باقيمانده بوميان (سرخپوستان) هستند که در رزرويشن ها زندگي مي کنند. برآورد شده است که در مه 1607 جمعيت بوميان آمريکاي شمالي (ايالات متحده امروز) حدود بيست ميليون بود.
     مهاجران انگليسي كه از 14 ماه مه 1607 در آمريکاي شمالي (جيمز تاون ويرجينيا) مستقر شدند، هنگام ترک انگلستان در دسامبر 1606 144 تن بودند که تا 14 مه، روز استقرار، 39 نفر از آنان جان سپرده بودند. آنان در دسامبر 1606 با سه كشتي به رياست كاپيتان كريستوفر نيوپورت انگلستان را به مقصد آمريكاي شمالي ترك كرده و در آخرين روز آوريل 1607 به سواحل آمريكا رسيده بودند. آنان محل جيمزتاون را از اين جهت انتخاب كردند كه وضعيتش به گونه اي بود كه در صورت حمله اسپانيايي ها مي توانستند به آساني فرار كنند. اسپانيايي ها در اين منطقه نبودند و با خبرهايي كه در اروپا انتشار يافته بود، انگليسي ها چنين تصويري را از آنان داشتند.
    مهاجران تازه وارد،چون به قطع درختان جهت ساختن قلعه دست زده بودند دو روز بعد مورد اعتراض و حمله بوميان دهکده «پاسپاهگ» قرار گرفتند، و اين زدوخورد به طور متناوب ادامه داشت.
    نخستين مهاجران كه همگي مرد بودند و شهرك خود را جيمز تاون و كل منطقه را ويرجينيا كه از لقب ملكه باكره (ويرجين) انگلستان اليزابت اول گرفته شده بود نامگذاري كردند.
     اين مهاجران انگليسي و دنباله آنان از همان ماه استقرار تا نزديك به سه قرن با بوميان (اصطلاحا سرخپوستان) جنگ و جدال داشتند و سرانجام سرخپوستان را منكوب و به اراضي محصور (رزرويشن) منتقل كردند و برجايشان نشستند.
     بيشتر نفوس ايالات متحده در قرن 19 و نيمه اول قرن 20 از اروپا و در بقيه قرن 20 و تا به امروز از سراسر جهان به آنجا مهاجرت كرده اند. دولت ايالات متحده كه در ابتداي استقلال شامل ايالات حاشيه شرقي بود بعدا ساير نقاط را از فرانسه، روسيه و اسپانيا و ويرجين آيلند را از دانمارك خريداري كرد و ايالات جنوب غربي از جمله كاليفرنيا را با بكار بردن نيروي نظامي و جنگ از چنگ مكزيك خارج ساخت و بعدا هاوايي را هم كه كشوري مستقل بود ضميمه خود ساخت و گوام و پورتوريكو را نيز در جنگ با اسپانيا متصرف شد و به وسعت امروز رسيد.
    انگليسي ها خيلي ديرتر از رقباي اروپايي از جمله پرتغال، اسپانيا، هلند و حتي فرانسه در صدد تصرف اراضي دور دست و «ناشناخته براي اروپاييان آن زمان» بر آمده بودند و ديرتر از همه به آمريكا رسيدند ولي ماندگارتر و پيروزمندتر بودند. آنان هنگامي قدم به آمريكاي شمالي گذاردند كه اسپانيايي ها در جنوب شرقي اين منطقه كلني فلوريدا و در جنوب و غرب، در بسياري از نقاط مستقر شده بودند.

14 ماه مه سال 1610 هانري چهارم پادشاه وقت فرانسه كه فرمان «نانت» را با هدف پايان دادن به اختلافات مذهبي و جنگهاي ناشي از آن امضاء كرده بود كه آن اختلافات به اروپا و به ويژه فرانسه آسيب فراوان وارد ساخته بود به دست يك كاتوليك متعصب به نام فرانسوا راويلاك ترور شد. هانري چهارم با امضاي منشور «نانت» در فرانسه آزادي مذهب اعلام كرده بود و اتباع فرانسه مجبور به تحمل مذاهب اقليت شده بودند.

لينا مدينا كه 27 سپتامبر 1933 در منطقه آندز كشور پرو (آمريكاي لاتين) به دنيا آمده بود 14 ماه ماه 1939 (در 5 سال و هشت ماهگي) در بيمارستان با عمل سزارين كه توسط دكتر «لوزادا» صورت گرفت يك پسر 2 كيلو و هفتصد گرمي كاملا سالم و طبيعي به دنيا آورد كه نامش را «جراردو» گذاردند. اين نخستين زاييمان از اين دست است که در تاريخ بشر ثبت شده است. خانواده لينا قبلا تصور مي كردند كه در شكم او يك تومور و يا «كيست» است كه هر روز بزرگتر مي شود و او را براي درمان اين تومور به بيمارستان برده بودند كه حاملگي تشخيص داده شد و در وقت معين، وضع حمل انجام شد.
     لينا كه در سال اول دبستان بود به تحصيل ادامه داد و در 39 سالگي ازدواج كرد و پسر ديگري به دنيا آورد.
     جراردو نخستين فرزند او كه 5 سال و 8 ماه از مادر كوچكتر بود در 40 سالگي بر اثر بيماري مغز استخوان كه ارتباط با حامله شدن مادر او در خردسالگي نداشت درگذشت. انتشار اين خبر و عكسهاي مادر 5 سال و هشت ماهه در جرايد آن زمان در سراسر جهان سبب شد كه خانواده ها نسبت به روابط اطفال خردسال نيز احتياط بيشتر كنند.

14 ماه مه سال 1959، اتحاد شوروي و هفت كشور سوسياليستي اروپايي متحد آن، ظاهرا در واكنش به مسلح شدن دوباره آلمان فدرال (آلمان غربي آن زمان) كه به ناتو پيوسته بود، ميان خود يك پيمان دوستي را امضاء كردند كه هرگونه همياري مشترك را شامل مي شد. به موجب يكي از اصول اين پيمان، تعرض نظامي به يكي از كشورهاي عضو پيمان به منزله تجاوز به همه آنها بشمار مي رفت و مستلزم دفاع مشترك بود. «ناتو» قبلا اين موضوع را يك بند از اساسنامه خود قرار داده بود كه چند سال پيش آن را حذف كرد.
    در سال 1959 كنفدراسيون يوگوسلاوي كه راه سوسياليسم ملي در پيش گرفته بود به پيمان ورشو ملحق نشد. اعضاي پيمان ورشو كه درست ده سال پس از آغاز فعاليت «ناتو» تشكيل شده بود در آغاز كار عبارت بودند از: اتحاد شوروي، لهستان، آلمان شرقي، چك اسلواكي، مجارستان، آلباني، بلغارستان و روماني كه آلباني در 1968 از پيمان خارج شد. گورباچف به دليلي كه هنوز روشن نشده است در سال 1988 اعلام كرد كه جنگ سرد عملا پايان يافته و اعضاي پيمان ورشو آزادند هر راهي را كه بخواهند انتخاب كنند!. در سال 1990 آلمان شرقي به سبب تحقق وحدت آلمان عملا از پيمان ورشو خارج شد و اول ژوئيه 1991 اين پيمان با گرفتن اين قول از سران ناتو كه اين اتحاديه هم منحل و يا تبديل به يك گروه سياسي شود، خود را منحل ساخت كه ديديم، ناتو در عمل نه تنها خود را منحل نكرد بلكه به تقويت و گسترش پرداخت و در پي تخليه نيروهاي نظامي شوروي از خاك اعضاي سابق پيمان ورشو، اين كشورها را هم به خود ملحق ساخت و بعدا وارد قلمرو شوروي سابق شد و در بالتيك شوروي (ليتواني، لتوني و استوني) و ديوار به ديوار روسيه مستقر گرديد و اگر پوتين روي كار نيامده و در سالهاي اخير روش سختي در پيش نگرفته بود، روسيه اينك از هر سوي در محاصره ناتو بود. تحولاتي كه به آرامي منجر به انحلال پيمان ورشو شد هنوز به درستي روشن نشده و به صورت بزرگترين معماي تاريخ باقي مانده است و فعاليت مورخان براي كشف حقايق به علت مخالفت پنهاني كشورهاي ارشد «ناتو» كند و آهسته است. ادامه گسترش و اجراي برنامه هاي نظامي ـ سياسي ناتو، جهان را در سراشيبي جنگ سرد ديگري قرارداده است كه اين جنگ اين بار عمدتا اقتصادي ـ سياسي خواهد بود و عامل روشنگري آن به علت وجود ابزارهاي تازه انديشه رساني و افزايش معلومات عمومي و حساس شدن وجدانها نيرومندتر خواهد بود. بسياري از مورخان، استقرار آمريكا در عراق، و ناتو در افغانستان و تلاش براي دورسازي اعضاي سابق اتحاد شوروي ازيكديگر و ايجاد خصومت هرچه بيشتر ميان كشورهاي سازنده كنفدراسيون يوگوسلاوي را جرقه هاي آتش جنگ سرد تازه مي بينند و پيش بيني مي كنند كه بتدريج عوامل تازه اي وارد مسئله عراق خواهند شد زيرا كه آمريكا حاضر به ترك عراق و ازدست دادن منطقه نفت نخواهد بود. به نظر اين مورخان، مخالفت هاي داخلي در آمريكا با ادامه وضعيت جاري عراق، عمدتا با هدف مردد ساختن همان عوامل از ورود به صحنه عراق است، ولي چون عامل نفت در ميان است ـ ماده اي كه همه به آن نيازدارند، ورود طرف هاي ديگر به صحنه اجتناب ناپذير خواهد بود. البته اهميت استراتژيك خاورميانه را نبايد از ياد برد. همچنين، تلاش براي قراردادن ژاپن در برابر چين و به اين صورت دور ساختن چين از ورود به صحنه خاورميانه هنوز به نتيجه نرسيده است زيرا كه دولتمردان ژاپني حافظه اي نيرومند دارند و به حد كافي حسابگرند.

1265:  

دانته شاعر و نويسنده ايتاليايي كه 56 سال عمر كرد به دنيا آمد.

1771:  

رابرت اوون صاحب فرضيه سوسياليسم تعاوني زاده شد.

1940:   دولت هلند در پي بمباران شديد «روتردام» توسط لوفت وافه (نيروي هوايي آلمان) تسليم شد تا از تخريب و تلفات بيشتر جلوگيري شود. همزمان، ارتش آلمان از رود «موز» گذشت تا فرانسه را تصرف كند